STRONA GŁÓWNA
Aktualności
REDAKCJA
SOBÓTKA
Miasto
Komunikacja
   autobusowa
Muzeum Ślężańskie
Mapy
MASYW ŚLĘŻY
Ślęża
Wieżyca
Radunia
Przeł. pod Wieżycą
Przeł. Tąpadła
Wyciągi narciarskie
Szlaki turystyczne
Park Krajobrazowy
ZABYTKI
Rzeźby kultowe
Zamek
Sankt. Św. Anny
Kościół Św. Jakuba
SULISTROWICZKI
Kapliczka
Park Wenecja
SULISTROWICE
Zalew
MIROSŁAWICE
Lotnisko
REKREACJA
ARCHIWUM PIŁKARSKIE
ŚLĘŻA SOBÓTKA
Atrakcje turystyczne
Masyw Ślęży - Ślęża (718 m n.p.m.)
 
Góra Ślęża (dawniej także nazywana Sobótką, niem. Zobtenberg - Góra Sobótka) – jest najwyższym szczytem Masywu Ślęży.

Etymologia nazwy
 
Nazwa góry pochodzi prawdopodobnie od starosłowiańskiego wyrazu ślęg ("wilgoć, mokrość, mokra pogoda, błoto"), który oznacza miejsca podmokłe i spowite często mgłą. Słowo ślęg ma związek z panującym tutaj swoistym klimatem. Odosobnienie masywu, przy znacznych różnicach wysokości względnej (ok. 500 m) spowodowało, że klimat charakteryzuje się stosunkowo dużą ilością opadów.
Od słowa ślęg miały wziąć swe nazwy: rzeka Ślęza (płynąca przez rozległe mokradła), góra Ślęża (wilgotność masywu), plemię Ślężanie oraz w dalszej przyszłości wzięła się stąd nazwa całej krainy, Śląsk.

"Owa góra wielkiej doznawała czci u wszystkich mieszkańców z powodu swego ogromu oraz przeznaczenia, jako, że odprawiano na niej przekląte, pogańskie obrzędy"
- tak pisał o górze w początkach XI wieku niemiecki kronikarz Thiethmar, biskup z Merseburga (975 - 1018), jest to najstarszy znany zapis o Ślęży.

"Na słowiańskiej góry szczycie,
Pod jasną nadziei gwiazdą,
Zapisuję wróżby słowa:
Wróci, wróci w stare gniazdo
Stare prawo, stara mowa - I natchnione Słowian życie"
- tak pisał o Ślęży latem 1848 roku Roman Zmorski (1822 - 1867). Schronisko na Ślęży dnia 15 kwietnia 1967 roku nazwano imieniem Romana Zmorskiego. W 125 rocznicę tych słów, Oddział Wrocławski PTTK wmurował tablicę przy wejściu do schroniska (obecnie Domu Turysty).
Atrakcje turystyczne
Masyw Ślęży
Ślęża
Wieżyca
Radunia
Przełęcz pod Wieżycą
Przełęcz Tąpadła
Wyciągi narciarskie
Szlaki turystyczne
Park Krajobrazowy
Sulistrowice
Zalew
Sulistrowiczki
Park Wenecja
Kapliczka
Mirosławice
Lotnisko
 
Tablica pamiątkowa
Historia

Piękna na tle pogodnego nieba, straszna w czasie burz była w dawnych wiekach miejscem pogańskiego kultu religijnego miejscowych plemion, uznawana za "siedzibę bogów" - Śląski Olimp. Początki kultu sięgają epoki brązu (700 r. p.n.e.), a upadek przypada na początki chrystianizacji tych obszarów w X i XI w. Rozkwit sanktuarium związany był z osadnictwem celtyckich Bojów. Pod koniec IV w. p.n.e. grupy Bojów założyły sanktuarium na górze Ślęży. Ośrodek kultu na Ślęży poświęcony był przede wszystkim bóstwu słonecznemu - kult solarny. Pozostałością tamtych czasów jest wiele rzeźb kultowych i równie tajemniczych kamiennych wałów usypanych wokół szczytów Ślęży, Raduni i Wieżycy.
Góra Ślęża jeszcze w XI w. słynęła z pogańskich praktyk religijnych. Jednym z nich było starosłowiańskie święto Kupały, święto radości i pojednania, którego centralnym punktem jest palenie ogniska zwanego Sobótką, związana jest z Górą Ślężą, obchodzone w okresie najdłuższego dnia, znane jeszcze dziś w Polsce pod nazwą "Sobótki".
Ślężanie, plemię przybyłe w okresie wędrówki ludów (375 - 700 r. n.e.) zamieszkujące terytorium wokół góry Ślęży (ich ośrodek kultu religijnego) oraz nad rzeką Ślęzą (o etymologii wspólnej ze Ślężą). Nazwa plemienia pochodzi właśnie od nazwy góry i rzeki. Nazwa plemienia Ślężan została rozciągnięta na inne nadodrzańskie plemienia. W ten sposób w XII wieku ustaliła się jedna wywodząca się od plemienia Ślężan nazwa dla całego regionu, Śląsk. Nazwa krainy historycznej Śląsk pochodzi zatem od góry Ślęży i rzeki Ślęzy.

Teraźniejszość
 
Dzisiaj Ślęża jest miejscem masowo odwiedzanym przez cały rok, stanowiąc doskonały punkt widokowy na Sudety (zwłaszcza Gór Sowich) i Nizinę Śląską z pobliskim Jeziorem Mietkowskim i nieco odleglejszym Wrocławiem. Z budowli znajdujących się na szczycie należy wymienić:
  • kościół pod wezwaniem Nawiedzenia NMP z 1852 roku,
  • schronisko im. Romana Zmorskiego zbudowane w 1908 roku (obecnie Dom Turysty),
  • RTCN Ślęża - Radiowo Telewizyjne Centrum Nadawcze Ślęża, wybudowane w 1958 roku z masztem anteny nadawczej z 1972 roku o wysokości 136 metrów,
  • krzyż milenijny z granitu postawiony w 2000 roku,
  • dwunastometrowa żelbetonowa wieża wzniesiona krótko przed II wojną światową dla celów kartografii. Dziś stojąca na krańcu szczytowym Skał Zbójnickich służy jako punkt widokowy (Uwaga: od kwietnia 2014 roku wieża zamknięta ze względu na zły stan techniczny obiektu), ale przed wojną takiej potrzeby nie było - turyści wchodzili na balkon wokół wieży kościoła,
  • granitowa rzeźba kultowa "niedźwiedź",
  • fragmenty XIII-wiecznych murów zamkowych pomiędzy kościołem a grupą gabrowych Skał Zamkowych.
Kościół pod wezwaniem Nawiedzenia NMP

 
Niedźwiedz

 
Dom Turysty
Maszt telewizyjny

 
Wieża widokowa

 
Krzyź Milenijny

Z góry Ślęży rozciągą się malownicze widoki na Nizinę Śląską oraz Sudety
(kliknij aby powiększyć).
 
Widok na Sobótkę Zachodnią
Zalew Mietkowski
Malowniczo położone
Sulistrowice oraz Sulistrowiczki
Widok z kościółka na Ślęży
w kierunku północnym.

Widok z wieży widokowej oraz polany szczytowej na Ślęży - zdjęcia panoramiczne
(kliknij aby powiększyć).
 

Ślęża stanowi ważny węzeł szlaków turystycznych:

  szlak żółty:
Przełęcz Tąpadła - 45 min,
Wieżyca (wieża widokowa) - 1 h, Przełęcz pod Wieżycą - 1 h 15 min, Sobótka (miasto) -
1 h 45 min.

  szlak czerwony:
Sobótka (dworzec autobusowy) - 1 h 15 min,
Sulistrowiczki - 1 h, Przełęcz Słupicka - 1 h 30 min.

  szlak niebieski:
Przełęcz Tąpadła - 1 h 30 min,
Sobótka (Górka) - 1 h 15 min, Sobótka (Strzeblów) - 1 h 45 min.
Masyw Ślęży wspaniale nadaje się na piesze wędrówki oraz wycieczki rowerowe.
Szczegółowy opis szlaków turystycznych Masywu Ślęży

 
Zamek na Ślęży. W XIII w. był on chyba drewniany, dopiero książe świdnicko – jaworski Bolko II w 1353 r. wzniósł tu warownie murowana. Jak wyglądała – też nie wiemy. Badania archeologiczne rozpoczęte w 2005 r. wykazały, że pod podłogą kościoła znajdują się średniowieczne mury. Zamek na przełomie XIV/XV w. stał się siedzibą rycerzy rabusiów, potem husytów i ponownie rozbójników. Kilka razy go zdobywano, w efekcie już nie odzyskiwał dawnej świetności. Z końcem XV w. opuszczono go, w 1543 r. zawaliła się jego wieża i stał się ruiną.

 
Zamek na szczycie Ślęży,
który stał na miejscu kościółka do roku 1471 (wyobrażenie budowli).

 
Komersy – huczne imprezy studentów wrocławskich. W XIX wieku Ślęża była coraz częściej celem wycieczek niemieckich studentów wrocławskich.
 
Odbywały się komersy od 1812 roku które trwały trzy – cztery dni: towarzystwo wyjeżdżało spod uniwersytetu wozami, pierwszy nocleg przypadał w gospodzie w Mirosławicach lub w Sobótce, drugiego dnia na jej rynku świętowano, odgrywając różne spektakle, trzeciego dnia przed świtem z pochodniami wyruszano na szczyt góry. Władze pruskie po około 30 latach zaczęły „studenckie rajdy” (dzisiejsze określenie) ograniczać, w obawie przed politycznymi wystąpieniami.
Huczne imprezy studentów wrocławskich.

 
Schroniska na Ślęży. W 1837 r. powstało pierwsze schronisko, zwane Mechowym Domkiem (Mooshaus lub Mooshutte), czynne tylko latem. Prowadzono tam księgę pamiątkową , do której w 1848 r. Roman Zmorski wpisał swój słynny patriotyczny wiersz. Dziś te słowa widnieją na tablicy przy wejściu do obecnego schroniska, a są nam znane z innej publikacji z 1849 r. Nie zachowały się bowiem księgi pamiątkowe ze Ślęży. Kolejny większy obiekt dla turystów powstał w latach 1851 – 1852, a więc jednocześnie z kościołem. Służył przez około 100 lat, a jego wygląd jest znany z wielu rysunków i pocztówek.
 
Schronisko powstałe w latach 1851 - 1852
(dziś nieistniejące)
Schronisko otwarte w 1908 roku

 
Trzecie schronisko służy wszystkim do dziś, jedynie przebudowa z lat sześćdziesiątych XX w. niekorzystnie wpłynęła na jego bryłę. Kamień węgielny położono 6 maja 1907 r. , a otwarcie nastąpiło 23 maja 1908 r. Zaprojektował je znany wrocławski architekt Carl Klimm, a budowę sfinansował Edward Haase, właściciel browaru Mieszczańskiego we Wrocławiu. Całe przedsięwzięcie zainicjowało powstałe w 1885 r. Zobten – Gebrirgs – Verein (Towarzystwo Ślężańskie). Przedmiotem jego szczególnej dumy stała się sala przeznaczona tylko dla członków ZGV o bogatym wyposażeniu (dębowe boazerie, artystyczne meble, kute żyrandole i wieszaki z motywami zoomorficznymi, trofea myśliwieckie). Wyposażenie tej sali w dużym stopniu zachowało się do dziś, ale nie jest ona dostępna dla turystów. W latach trzydziestych XX wieku powstała letnia restauracja. Dziś w jej miejscu znajduje się ujęcie wody.
 
Widok na szczyt Ślęży - w środku drewniane schronisko (dziś nieistniejące)
Widok na szczyt Ślęży - po lewej stronie letnia restauracja (dziś nieistniejąca)

 
Kościół pod wezwaniem Nawiedzenia NMP. W drugiej połowie XVI w. augustianie wznieśli na ruinach zamku drewnianą kaplicę, a w latach 1698 – 1702 murowaną świątynię pw. Nawiedzenia NMP z bogatym prawdopodobnie wystrojem barokowym. Niestety, uległa ona całkowitemu zniszczeniu – w nocy z 4 na 5 czerwca 1834 r. kościół spłonął od uderzenia pioruna. Odbudowa dokonała się w latach 1851 – 1852 i w ten sposób powstał znajdujący się do dziś kościół. W jego południowej ścianie wmurowano zachowaną tablicę fundacyjną poprzedniej budowli. Dosłowne tłumaczenie inskrypcji widocznej na tablicy:
Bogu i Dziewicy odwiedzającej Elżbietę Jan od augustianów na Piasku, wrocławski opat, wzniósł i poswięcił w roku 1702, dnia 11 lipca.
Kościół ma wieżę z balkonem, który kiedyś umożliwiał turystom podziwianie widoków oraz prowadzenie pomiarów topograficznych. Te ostatnie rozpoczęto tu już w 1826 r., wznosząc tzw. Belweder z galerią widokową.
 
Kościół na szczycie Ślęży (przed pożarem)
Kościół na szczycie Ślęży
(odbudowany po uderzeniu pioruna)
Masyw Ślęży - Charakterystyka
 
Około 30 km na południowy zachód od Wrocławia, z nizinnego krajobrazu wyrasta samotny Masyw Ślęży, porośnięty gęstwiną leśną, nierzadko znikający pod nawałami chmur, to znów ukazujący się w całej krasie w pogodne dni lub w świetle błyskawic, w czasie burz. Najwyższy szczyt Ślęża (718 m n.p.m.) wznosi się prawie 500 m nad otaczające je: od północy Równinę Wrocławską, od zachodu Równinę Świdnicką i od południa Kotlinę Dzierżoniowską.
W Masywie Ślęży wyróżnia się trzy grupy górskie. Najwyższa - Ślęża wraz z sąsiednimi Wieżycą (415 m), Gozdnicą (316 m), Stolną (371 m) wznosi się pomiędzy Sobótką, a przełęczą Tąpadła. Od poludnia otaczają Ślężę półkolem góry Radunia (573 m) wraz ze Świerczyną (411 m) i ciągnącym się na południowy wschód od przełęczy Słupickiej pasmem Wzgórz Oleszeńskich. Na południowy zachód od Raduni, oddzielone przełęczą Jędrzejewską, ciągnie się pasmo niewielkich Wzgórz Kiełczyńskich.
 

Grupy górskie Masywu Ślęży
(Ślęża, Radunia, Wzgórza Oleszeńskie oraz Wzgórza Kiełczynskie)

 
Ślęża (718 m n.p.m.). Piękna góra, wyrastająca w kształcie stożka ponad otaczajace ją równiny i widoczna z odległości kilkudziesięciu km na terenie Dolnego Śląska.
Masyw Ślęży - Ślęża (718 m n.p.m.)
(droga Sobótka - Nasławice)
 

 
Radunia (573 m n.p.m.). Stanowi drugi co do wielkości szczyt Masywu Ślęży.
więcej 
Widok na szczyt Radunia
(droga Będkowice - Sulistrowiczki)
 

 
Wzgórza Kiełczyńskie. Łukowato wygięte pasmo na południe od Ślęży (Wzgórza Kiełczyńskie, Radunia i Wzgórza Oleszeńskie) budują serpentynity z żyłkami magnezytu, kwarcu, chalcedonu i opalu, a sporadycznie występuje tu także nefryt. Wzgórza Kiełczyńskie to jedno z najbogatszych siedlisk zanokcicy serpentynowej w Polsce, rośliny bardzo rzadkiej i szczególnie zagrożonej wymarciem. Obszar tworzy grupa ostańców skalnych, szczeliny skał serpentynitowych. Wzgórza stanowią niewielkie, zbudowane z serpentynitu, malownicze pasemko zalesionego terenu rozciągniętego wrzecionowato ze wschodu na zachód tworząc od strony Świdnicy część Masywu Ślęży. Najwyższa ich część to skalisty wierzchołek Szczytna (466m). Im dalej na zachód, tym formy stają się łagodniejsze. Z łąk i pól u podnóży roztaczają się dalekie panoramy, z jednej strony na Góry Sowie, a z drugiej Masyw Ślęży. Zbudowane z serpentynitów wzgórza te od dawna były przedmiotem zainteresowania ludzi, dlatego na ich zboczach znaleźć można szereg śladów po różnych łomach. Duża kopalnia magnezytu (towarzyszącego serpentynitowi) znajduje się między Wirkami a Wirami po północnej stronie pasemka.

Masyw Ślęży - Wzgórza Kiełczyńskie
(droga Przełęcz Tąpadła - Tąpadła)

Murowany XIX-wieczny wiatrak holenderski w Gogołowie
- u stóp Wzgórz Kiełczynskich

 
Wzgórza Oleszeńskie. Sześciokilometrowe pasmo niewysokich wzgórz, zbudowanych z serpentynitu. Nazwa pochodzi od wsi Oleszna leżącej po ich południowej stronie. Na kulminacji 382 m wokoło widać niewielkie skały serpentynitowe noszące nazwę Sulistrowickich Skał. Tutaj też stoi pomnik w formie obelisku zbudowanego z kamieni, wzniesiony w 1913 roku, odnowiony w 1993 roku staraniem Towarzystwa Ślężańskiego. Pomnik, o czym świadczy dwujęzyczna tablica pamiątkowa, upamiętnia walkę przeciw wojskom napoleońskim w 1813 roku przez korpus Luetzowa.
 
Obelisk upamiętniający walkę przeciw
wojskom napoleońskim w 1813 roku
Tablica pamiątkowa

 
Źródła w Masywie Ślęży. Źródło to samoczynny naturalny i skoncentrowany wypływ wody podziemnej. W Masywie Ślęzy występują żródła szczelinowe descensyjne/grawitacyjne, w których woda spływa pod działaniem siły ciężkości od obszaru zasilania w dół poprzez środowisko wodnonośne do miejsca wypływu. Skupiony wypływ wody w źródłach szczelinowych tłumaczy się tym, że w sieci przecinających się szczelin prawie zawsze jedna szczelina zbiorcza, która zbiera wodę z pozostałych i wyprowadza ją na powierzchnie ziemi. Źródła szczelinowe Góry Ślęży wiążą się ze szczelinami wietrzeniowymi skał.
 
Źródło Anny
Źródło Joanny
Źródło Jakuba
Źródło Ślężan
Źródło Św. Jana
Źródło Beyera

Geologia. Masyw Ślęży swe przeszło 500 metrowe wyniesienie ponad płaski teren Równiny Wrocławskiej, Równiny Świdnickiej oraz Kotliny Dzierżoniowskiej zawdzięcza bardzo odpornym skałom. Budują go dwa typy skał: magmowe i metamorficzne. Skały magmowe to gabra i granity a skały metamorficzne to amfibolity i serpentynity. Monumentalne rzeźby kultowe (dwa niedźwiedżie, mnich, grzyb, postać z rybą), znajdujące się w obrębie góry i u jej podnóża, zostały wykonane z rodzimego kamienia - granitu. Powstał w wyniku kolejnych ruchów górotwórczych, które spowodowały oddzielenie i wyodrębnienie Masywu, tworząc górę wyspową. Niekiedy błędnie przypisuje się mu miano wygasłego wulkanu.
Przez ostatnie 500 tysięcy lat na terenach Polski miały miejsce trzy zlodowacenia: południowopolskie, środkowopolskie i bałtyckie. W obszar Masywu Ślęży lodowiec wkroczył dwukrotnie. Podczas zlodowacenia środkowopolskiego szczyt Ślęży sterczał 70 m ponad lądolód w postaci samotnego nunataku. Liczne rumowiska skalne znajdujące się na zboczach Ślęży powstały w warunkach surowego klimatu peryglacjalnego panującego podczas ostatniego zlodowacenia - bałtyckiego.
KAMERA
 
 
KONTAKT - KLUB
MKS ŚLĘŻA SOBÓTKA
55-050 Sobótka
Al. Św. Anny 12
e-mail: 
sleza.sobotka@interia.pl
 
TRENINGI
SENIOR
25 lipca
piątek
start treningów
ŚOKSiR - stadion
JUNIOR STARSZY
 rocznik: 1996 i młodsi
4 sierpnia
poniedziałek
start treningów
ŚOKSiR - stadion
 
SPONSORZY
 
 
 
 
Strona istnieje od 2003-07-06. Created by Wojciech Kot.
Prawa autorskie © 2003 - 2013 www.sleza.sobotka.net. Wszelkie prawa zastrzeżone.